camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

7 vragen Midterms

De inzet: de spelregels van Amerika

Op 8 november trekken de Amerikanen naar de stembus. Er staat veel op het spel in de Midterms. Komt Washington helemaal tot stilstand? En wordt verkiezingsresultaten ‘ontkennen’ een normale praktijk?

zaterdag 8 oktober 2022 om 3.25 uur

Een Republikeinse campagnebijeenkomst in Arizona. Ash Ponders/nyt

1 Wat zijn de midterms?

De midterms zijn de verkiezingen die plaatsvinden in het midden van een presidentieel mandaat. Dit jaar beslissen kiezers op 8 november over 35 van de 100 zetels in de Senaat, het Amerikaanse Hogerhuis. Daar wordt elke staat vertegenwoordigd door twee senatoren.

In het Huis van Afgevaardigden staan alle 435 zetels op het spel: één voor elk kiesdistrict. Daarbovenop kiezen 36 staten en drie overzeese gebieden hun ­gouverneurs.

Ook andere belangrijke posten op staatsniveau worden dan uitgedeeld. Denk aan de secretary of state, de hoge ambtenaar die moet toezien op het verloop van verkiezingen.

In veel staten spreken kiezers zich bovendien uit over ballot measures: wetten of vragen die rechtstreeks worden voorgelegd aan de bevolking. Dit jaar beoordelen kiezers in verschillende ­staten onder meer maatregelen die de toegang tot abortus ­kunnen wijzigen.

2 Wat staat er op het spel in het Congres?

De Democraten van president Joe Biden hebben de meerderheid in beide kamers van het Congres (de Senaat en het Huis). Maar ­traditioneel is de partij van de president op verdedigen aangewezen in de midterms. Dit jaar verwachten de Republikeinen minstens één van beide kamers te heroveren.

Zeker het Huis van Afgevaardigden verwachten ze weer ­binnen te halen. De torenhoge ­inflatie en Joe Bidens lage populariteit moeten hen daarbij helpen. Voor de primaries (de voorverkiezingen waarbij partijen hun kandidaten nomineren) leek ook de Senaat een verloren zaak voor de Democraten, maar daar is de voorbije maanden verandering in gekomen. De ­nomi­natie van verschillende Senaatskandidaten die de goedkeuring van ­ex-president Donald Trump ­kregen, maar volgens de Republikeinse leider in de Senaat Mitch McConnell de nodige ‘kwaliteit’ missen, heeft een domper gezet op de Republikeinse verwachtingen. Democraten hopen genoeg van die controversiële trumpianen te verslaan om hun nipte meerderheid in de Senaat in stand te houden of zelfs uit te breiden.

   • Zijn de geheime documenten die Trump verborg het schandaal te veel?

3 Wie heeft tot nu toe de wind in de rug?

Dit voorjaar leken de Democraten af te stevenen op een bloedbad: ze zouden niet alleen het Congres moeten prijsgeven, maar ook een reeks gouverneurszetels. Maar deze zomer kreeg ­Bidens partij weer wind in de ­zeilen. De eerder enorm gestegen prijzen aan de benzinepomp zetten een daling in, en voor Amerikanen, die grote afstanden afleggen met de auto, zijn prijzen aan de pomp een cruciale factor bij verkiezingen.

Bovendien gebeurde wat veel Republikeinse strategen hoopten te vermijden: Trump kwam weer helemaal in de schijnwerpers te staan. In de zittingen van de ­onderzoekscommissie over de bestorming van het Capitool ­stelden zowel Democraten als mensen uit zijn eigen partij zijn ‘couppoging’ aan de kaak. Tegen de verwachtingen in werden die zittingen bovendien een kijk­cijferhit. Daarbovenop kwam de ­inval van de FBI bij Trump thuis in Mar-a-Lago, waar hij topsecret-staatsdocumenten bleek te bewaren, en raakten ook andere ­onderzoeken in een stroom­versnelling. In zijn publieke ­optredens ging Trump zelf intussen openlijker aanschurken ­tegen aanhangers van de Qanon-complottheorie.

De kandidaten die hij ondersteunde, deden het vaak uitstekend in de Republikeinse primaries, waar vooral de militante achterban stemt. Het gevolg is dat de Grand Old Party met ­opvallend veel trumpisten naar de stembus trekt. Democraten ­rekenen erop dat die radicale ­Republikeinen onbesliste kiezers afschrikken.

Zowel die onbeslisten als de Democratische achterban werden wakker geschud op 24 juni – een kanteldatum in de campagne. Toen draaide het Hooggerechtshof Roe v. Wade terug, het arrest dat het recht op abortus grondwettelijk verankerde. Trump won in 2016 de steun van christelijk rechts met zijn belofte dat hij als president rechters in het Hoog­gerechtshof zou benoemen die zich zouden ontdoen van Roe v. Wade. Dat Trumps benoemingen die verwachtingen netjes inlosten, kwam hard aan, zeker bij vrouwen en minderheden, en ­zeker in staten waar tot een abortus overgaan nu erg moeilijk tot onmogelijk wordt.

   • ‘Abortusrechten terugwinnen kan een leven lang duren’

Terwijl Democraten die onpopulaire Republikeinse verwezenlijking onderlijnden, hadden ze plots ook eigen overwinningen te vieren. Anderhalf jaar lang leek het presidentschap van Biden er één van veel beloven en weinig klaarkrijgen. Tot zijn grootste kwelduivel, Democratisch senator Joe Manchin, in augustus plooide en tóch begon mee te stemmen met zijn partij.

Het leverde onder meer een grote deal op om farmabedrijven tot lagere prijzen voor geneesmiddelen te dwingen, een sprong voorwaarts in de strijd tegen de klimaatsverandering, terug­betaling van een deel van de studiekosten die veel afgestudeerden om de nek hangen, een wet om zieke veteranen te vergoeden en een aanscherping van de ­wapenwetgeving die tot voor kort onmogelijk leek. Het deed Bidens imago kantelen: de president mag dan nog niet half zo charismatisch als Barack Obama zijn, hij heeft wel een politieke erfenis ­bijeengesprokkeld.

4 Wat brengt de laatste ­campagnemaand?

Indien de verkiezingen eind september hadden plaatsgevonden, was een spectaculaire comeback niet uitgesloten voor de ­Democraten. Maar hun remonte lijkt op verschillende plaatsen momentum te verliezen. Nate Cohn, de peilinggoeroe van The New York Times, stelt vast dat abortus en bestorming van het Capitool weg­ebben als thema’s, terwijl inflatie weer op de radar staat. Bovendien zetten Republikeinen in ­cruciale staten en districten ­financieel alles op alles. Democraten hebben vrijwel geen foutenmarge als ze de controle over het Congres niet willen verliezen. ‘Er is reden om ongerust te zijn, niet om somber te zijn,’ verklaarde de ervaren Democratische strateeg James Carville aan persbureau AP.

5 Wat gebeurt er na 8 november?

In zijn wildste dromen kan Biden voortgaan op zijn recente elan, met een iets ruimere marge in de Senaat. Dan zou hij niet meer voortdurend het blok aan zijn been voelen van Joe Manchin en Kyrsten Sinema, twee Democratische senatoren wier stemmen onmisbaar waren en die steeds sterke afzwakkingen van Bidens plannen afdwongen.

   • Joe Manchin, de pain in the ass van Biden

Terwijl de Senaat zowel naar links als rechts kan zwaaien, kijken de Republikeinen al uit naar een nieuw Huis van Afgevaardigden. Daarbij lijken ze een gedeeltelijke heruitgave na te streven van 1996. Toen was de Democraat Bill Clinton vier jaar aan de macht en werd Newt Gingrich de Republikeinse voorzitter van het Huis: de job die Nancy Pelosi vandaag heeft en waarschijnlijk verliest. Gingrich ontpopte zich tot aartsvijand van Clinton.

Ook nu staan de Republikeinen klaar om – na al die jaren van onderzoeken tegen Trump en zelfs twee impeachments – de ­Democraten een koekje van eigen deeg te geven. Het eerste mikpunt wordt wellicht Hunter ­Biden, de zoon van de president die met zijn drugsverslaving en ­zakendeals in Oekraïne munitie geeft aan vijanden van zijn vader. Sommige Republikeinse afgevaardigden gaven al aan dat ze niet alleen een onderzoek willen naar Hunter Biden als bedreiging voor de nationale veiligheid, maar dat ze dat ook zien als ­opstapje naar het aanvechten van het presidentschap van Joe Biden zelf. Dat het aandeel rechts-populisten onder de Republikeinse ­afgevaardigden naar verwachting zal stijgen, dreigt eenzelfde ­patstelling uit te lokken als die waarin Barack Obama verzeilde na zijn eerste twee jaar als president. Als een vijandig Congres de beleidsagenda afblokt van een president die zelf over een veto beschikt, is het gevolg twee jaar stilstand en bitterheid.

6 Wat betekenen de midterms voor de Amerikaanse democratie?

Na de presidentsverkiezingen van 2020 zetten Donald Trump en zijn team functionarissen in ­diverse staten onder druk om het kiesresultaat te vervalsen. Zo vroeg Trump aan de Republikeinse secretary of state in Georgia om ‘11.780 stemmen te vinden’ en hem zo alsnog aan een overwinning te helpen in de staat. Het antwoord was toen nog ‘nee’.

Maar in heel wat staten proberen Republikeinen nu ‘verkiezingsontkenners’ te laten verkiezen als gouverneur of staatssecretaris. Dat zijn sleutelfuncties in het verkiezingsproces. The ­Washington Post berekende dat de meerderheid van de Republikeinse kandidaten voor zetels in het Congres en belangrijke mandaten op staatsniveau ‘de uitslag van de vorige presidentsverkiezingen ontkend of in vraag ­gesteld hebben’. Verschillende van die kandidaten gaven aan dat ze de huidige stemprocedures ­ingrijpend willen veranderen.

Hun potentiële successen ­kunnen verstrekkende gevolgen hebben voor toekomstige verkiezingen in cruciale swing states, inclusief de strijd om het presidentschap. Ook een ‘verkiezingsontkenner’ als voorzitter van het huis kan een hoofdrol spelen bij presidentsverkiezingen waarvan de uitslag betwist wordt. Een ­triomf van trumpisten zou hen bovendien de teugels in handen geven om de autoritaire wending van hun partij te vervolmaken en het pad te effenen naar een nieuwe kandidatuur van Trump zelf in 2024.

7 Welke races houden we in de gaten?

We kijken met veel aandacht naar de uitslagen van ­verkiezings­ontkenners in strijdstaten als Pennsylvania en Arizona. Er zijn ook de kandidaten die de volle steun van Trump kregen. De Republikeinse kansen in de Senaat hangen af van contro­versiële kandidaten zoals tv-arts Mehmet Oz (‘Doctor Oz’) in Pennsylvania, Americanfootball-ster Herschel Walker of auteur JD Vance in Ohio. Dezelfde staten zijn vaak interessant langs Democratische zijde: zo kan een overwinning voor Tim Ryan in Ohio de Democraten een ‘gematigd’ model bieden om working class Trump-kiezers terug te winnen. Dat zou kunnen wegen op de richtingenstrijd tussen progressieven en centristen bij de Democraten.

Veel ogen zijn dit jaar ook ­gericht op latino kiezers. Hoewel de verkiezingen van 2020 uitdraaiden op een nederlaag voor Trump, maakten de Republikeinen wel vorderingen bij delen van het latino-electoraat. Democraten werken nu harder dan ooit om hun overwicht bij die groep te behouden. Zo ­benadrukt de Democratische senator uit Nevada, Catherine Cortez Masto, haar rol als eerste latina in de Senaat meer dan ­tevoren. Niettemin blijft haar blauwe zetel in een paarse staat een van de zwakke plekken voor de Democraten. In Zuid-Texas, aan de grens met Mexico, verdedigt een Republikeinse latina haar zetel in het Huis dan weer als uitgesproken MAGA-kandidate.

Een centrale vraag blijft hoe sterk de reactie op het schrappen van Roe v. Wade zal doorwegen op 8 november. Republikeinen vrezen daardoor een terugslag bij een belangrijke kiezersgroep die in 2020 al opschoof richting ­Biden: voorstedelijke kiezers, vooral vrouwen. Zij werden twee jaar geleden vooral gedreven door aversie voor Trump, eerder dan uitgesproken steun voor de Democraten. De uitkomst van de strijd om de voorsteden is zowel onzeker als bepalend.

De Standaard brengt de komende weken verslag uit van de campagne vanuit de VS. Reportages, analyses, en interviews vindt u in de app DS Nieuws of via standaard.be/midterms.

Aangeraden

Niet te missen