camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

uit het hart 

Help, ik houd niet van porno

Porno is maar één klik weg, en vindt massaal een publiek. En toch slaagt Eva Berghmans er niet in om het interessant te vinden. Wat gaat er mis?

vrijdag 23 september 2022 om 16.55 uur

  Jimmy Kets

‘Soms wordt beweerd dat pornografie bijdraagt aan de seksuele bevrijding. Maar de alomtegenwoordigheid van porno doet eerder iets anders: het seksuele bevrijdt zichzelf uit de sfeer van het seksuele, om vervolgens onbeperkt te gaan circuleren als gebruiksvoorwerp.’ Oef, dacht ik toen ik gisteren het opiniestuk van Raf Geenens las. Het was de ‘oef’ die voortvloeit uit het besef dat iemand woorden heeft gevonden voor iets wat je al lang bezighoudt en waar je zelf de vinger niet op kunt leggen. Ik heb het al eerder opgebiecht in de krant: ik heb niets met porno, en dat zit me een beetje dwars. Want ja, iedereen kijkt tegenwoordig porno, en het zou goed zijn voor ons, en al helemaal voor vrouwen, zo schreef Griet Vandermassen donderdag op de opiniepagina’s.

Op hier en daar een artistieke uitzondering na, vind ik porno totaal oninteressant. Terwijl ik aantrekking, opwinding en seks nochtans bovenmatig spannend vind. Mijn seksualiteit is mij erg dierbaar, en het is net daarom dat porno voor mij wringt, besefte ik toen ik het opiniestuk van Raf Geenens las, waarin hij het marxistische concept ‘Verdinglichung’ (in het Nederlands: verdingelijking) aanhaalt: pornografie haalt de betekenis uit een ervaring die ik erg bijzonder vind. Ze reduceert ze, in mijn beleving, tot een mechaniekje, een handeling als zovele andere, een inwisselbaar anoniem product. Mijn seksuele beleving is van mij, en van mij alleen. Begrijp me niet verkeerd: ik laat er met plezier andere mensen in toe, maar ik ervaar ze wel als iets erg individueels en intiems, en aan mijn opwinding hoeft niemand geld te verdienen. Pornografie reduceert opwinding en seks van een samenspel van gewaarwordingen en interacties tot een ding, waarrond een industrie gebouwd is, die onze basale hang naar seks uitbuit, een beetje zoals sociale media onze hang naar aandacht en contact hacken voor eigen gewin.

Verdingelijken

‘Wie pornografie bekijkt, heeft geen seks met zichzelf of met een ander, maar met een miljardenindustrie die onze seksuele verlangens bijstuurt’, schrijft Geenens. En dat maakt mij erg ongemakkelijk, een beetje zoals het gebruik van het woord love door Belfius me boos maakt, omdat wat er tussen een bank en haar klanten gebeurt níets maar dan ook niets heeft uit te staan met liefde. Zo ook irriteert het me keer op keer als pr-mensen me opbellen en vragen hoe het met me gaat, terwijl ze me nog nooit ontmoet hebben. ‘Alsof het je kan bommen hoe het met mij gaat’, wil ik dan roepen (om vervolgens schaapachtig te zeggen: ‘ja ja, goed, en met u?’ of , als ik slechtgezind ben: ‘ja ja, goed, waarvoor is het?’). Idem met vage types die me van haar noch pluim kennen en willen weten  hoe het ‘nu echt’ met me gaat, terwijl ze hun hand op mijn arm leggen. Als de bodem – namelijk: oprechte interesse, betrokkenheid, warmte, woorden die een lading dekken en geen luchtbellen zijn – vanonder een menselijke interactie wordt weggeslagen, sla ik in een knoop.

  getty images

Porno is de veiligste en snelste route naar opwinding en ontlading, zo hoor ik vaak van mensen die porno wel waarderen. Het is de ideale vorm van ontspanning, een prima middel in de dagelijkse strijd tegen stress. En het opent wegen in de verbeelding, dat hoor ik ook vaak, want je kunt er je fantasieën mee ontdekken en verkennen. Of je laat ze erdoor koloniseren, dat risico bestaat ook – tieners denken vaak dat seks er moet uitzien zoals porno, om echte/goede seks te zijn, zo vertelden ze me voor de reeks ‘tussen porno en preutsheid’. Terwijl: is het spannende van seks niet net dat je, anders dan bij porno, niet weet hoe het afloopt? Is het niet net die blik of aanraking die de verbeelding opent, als je dúrft te voelen wat er in jezelf en de ander gebeurt – is het niet met de overgave dat de mogelijkheden zich openen?

Porno versus jezelf

Griet Vandermassen beschreef donderdag in haar column hoe pornokijken het seksuele zelfvertrouwen van vrouwen een boost kan geven. Ze identificeren zich met de actrices in de porno, en via de opwinding die de actrices bij hun pornopartner teweegbrengen, krijgt de pornokijkster een sexy gevoel over zichzelf. Want opwinding loopt bij vrouwen vaak via de omweg van de objectivering. Is dat echt goed nieuws? Niets tegen objectivering, uiteraard kan objectivering (met toestemming) erg lekker zijn, maar hebben vrouwen daar porno voor nodig, om dat te ontdekken? (En niet-vrouwen, hoe zit het daarmee? Krijgen die ook de kans om in porno te ontdekken dat niet-handelen een potentieel geile optie is? Zowel in het onderzoek als in de column ligt de focus volledig op klassieke heteroseks, het is niet zo gek dat je dan een paar m/v-clichés bestendigd ziet.) Is dat ook geen bewijs hoe we onze eigen verbeelding in de weg gaan zitten, als je dat moet ontdekken door naar vrouwen te kijken die genomen worden en van daaruit je seksueel zelfvertrouwen aansterken?

  getty images

‘Misschien is porno wel het tegengestelde van het echt exploreren van het lichaam (dat van anderen en jezelf) en in zekere zin ook het tegengestelde van lichamelijk liefhebben’, scheef Griet Goorden, een toegewijde lezeres, me naar aanleiding van mijn column over artistiek verantwoorde porno. ‘Want dat vraagt veel tijd en ruimte en zoeken …’ Het vraagt voelen, aftasten, vertrouwen, openheid, empathie, praten (en op dat vlak kun je van porno helaas weinig tot niets leren). Met het risico dat het niets wordt – of net heel veel. En daar heeft een mens misschien niet altijd de tijd, de ruimte, de moed voor. Dan zijn die schermen, en dat afreageren in plaats van interageren, allicht een goede toevlucht.

Dagelijkse erotiek

Of, een zot idee: ga eens zonder scherm buiten. Misschien kunnen we de erotiek in het dagelijkse leven ook weer wat in ere herstellen – en kan een speelse blik, een glimlach, een toevallige aanraking die verbeelding evengoed doen ontbranden? Dat is een andere vraag die me al even bezighoudt: mag je bij de verkenning van je fantasie andere mensen inzetten zonder dat die daarvan afweten, of is dat ook een verdingelijking?

Na de twee hoogst interessante opiniestukken over porno deze week, vraag ik graag aan jullie, beste lezers, hoe jullie erover denken. Brachten de stukken u iets bij? Kijkt u porno? Zo ja, waarom en welke, wanneer en eventueel met wie, en wat heeft het u al gebracht? Al uw bedenkingen zijn welkom op eva.berghmans@standaard.be

De dingen waarover we babbelen op een terras, bij een koffie of een glas wijn. Het leven en wat ons bezighoudt. Elke dag, in de blog Uit Het Hart, op de site en in de app van De Standaard.