Foto: AFP

EU was niet op de hoogte van nieuwe veiligheidspact tussen VS, VK en Australië

De Europese Commissie ‘evalueert’ de implicaties van het veiligheidspact dat de drie landen woensdag aankondigden. Eerder verweet China de Verenigde Staten, Australië en het Verenigd Koninkrijk een ‘Koude Oorlog-mentaliteit’. Ook Frankrijk is op zijn tenen getrapt.

De leiders van de VS, Australië en het VK zeiden in een gezamenlijke persconferentie dat het pact is bedoeld om de veiligheid en stabiliteit in de Aziatisch-Pacifische regio te garanderen. Hoewel China niet expliciet genoemd wordt in de afspraken tussen de drie landen, vertelden ingewijden eerder al aan nieuwssite Politico dat het initiatief wordt gezien als een manier om een gezamenlijk front te vormen tegen China.

Vriendelijke relatie

De Australische premier Scott Morrison sprak tijdens de persconferentie over een ‘verbeterd’ samenwerkingsverband. ‘Een partnerschap waarin onze technologie, wetenschappers, bedrijven en strijdkrachten allemaal samenwerken om een veiliger regio te creëren. Daar profiteert iedereen van.’

Vooral Australië zal baat hebben bij die nauwere samenwerking. ‘De eerste taak van dit partnerschap wordt om Australië te helpen met het verwerven van een vloot onderzeeboten met nucleaire aandrijving’, zei de Britse premier Boris Johnson. Die sprak over een ‘nieuw hoofdstuk’ in de vriendelijke relatie tussen de landen.

De onderzeeërs zullen in de Australische stad Adelaide gebouwd worden, in nauwe samenwerking met de VS en het VK, vult Morrison aan. Hij benadrukte dat Australië niet van plan is om kernwapens te ontwikkelen. De Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern liet al weten dat de onderzeeërs niet in de territoriale wateren van Nieuw-Zeeland zullen kunnen komen, door de nucleairvrije zone die er sinds 1984 van kracht is.

Nucleaire onderzeeërs

Niet alleen vanuit China komen gefrustreerde reacties, ook het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken spreekt van een ‘betreurenswaardige beslissing’. Eerder had de Franse Naval Group al gesproken van een ‘grote teleurstelling’ toen de Australiërs ervoor kozen om met de Amerikanen en Britten in zee te gaan. Het Franse bedrijf had gehoopt om door diesel en elektriciteit aangedreven onderzeeërs ter waarde van ruim 31 miljard euro aan Australië te leveren. Dat gaat door de nieuwe samenwerking Aukus niet door.

‘Dit besluit is in strijd is met de letter en de geest van de samenwerking tussen Frankrijk en Australië’, aldus het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken, dat benadrukt dat de relatie was gebaseerd op ‘politiek vertrouwen’. Aukus versterkt volgens de Fransen de noodzaak om ‘de kwestie van de Europese strategische autonomie’ luid en duidelijk aan de orde te stellen. ‘Er is geen andere geloofwaardige manier om onze belangen en onze waarden in de wereld te verdedigen.’

De Europese Commissie was vooraf niet op de hoogte gebracht, gaf een woordvoerder donderdag toe. ‘We staan in contact met onze partners om meer informatie te krijgen en zullen analyseren wat de implicaties voor ons zijn.’ Volgens een andere Commissiewoordvoerder zijn de contacten met de drie betrokken partnerlanden ‘aan de gang’. ‘Maar dit heeft in elk geval geen invloed op bijvoorbeeld onze handelsrelaties met de partners.’

Biden: ‘Historische stap’

De Amerikaanse president Joe Biden zei dat de samenwerking met de Britten en de Australiërs het mogelijk moet maken om ‘uitdagingen van de 21ste eeuw’ gezamenlijk aan te pakken. Hij noemde de oprichting van Aukus een ‘historische stap’ en wees erop dat legers uit de landen al zij aan zij hebben gevochten tijdens twee wereldoorlogen.

Bronnen hadden Politico ook verteld dat het pact zal leiden tot de uitwisseling van geavanceerde technologie. Biden bevestigde tijdens zijn speech dat de landen met Aukus hun militaire voorsprong kunnen behouden, ook bij de ontwikkeling van ‘cruciale’ technologie, bijvoorbeeld in kunstmatige intelligentie.

Bron: Belga, Reuters
In het nieuws
Niet te missen