Woord van de dag: endemie

Zelfs met een vaccin is de kans klein dat het coronavirus zal verdwijnen. ‘Het is realistischer om te rekenen op een scenario waarbij de verspreiding evolueert van een epidemische situatie naar een endemische’, zei viroloog Steven Van Gucht op de persconferentie van Sciensano.

De Belgische viroloog en autoriteit op het vlak van virusbestrijding Peter Piot waarschuwde deze zomer al in De Standaard dat het coronavirus niet zal verdwijnen. ‘We zullen van een epidemie naar een endemie gaan, waarbij de ziekte op de achtergrond blijft’, zei hij toen. Viroloog Steven Van Gucht sprak vrijdag gelijkaardige woorden op de persconferentie van Sciensano: ‘Het is realistischer om te rekenen op een scenario waarbij de verspreiding van het virus evolueert van een epidemische situatie naar een endemische.’

Dat is gelukkig goed nieuws, of in ieder geval beter dan de situatie waarin we ons vandaag bevinden. Want terwijl er bij een epidemie sprake is van explosieve pieken met overbelasting van het zorgsysteem als gevolg, is er in een endemische situatie een laag niveau van besmettingen met kleine, beheersbare uitbraken op gekende momenten, zoals de winterperiode. Het virus is dan sluimerend aanwezig in onze samenleving. De mazelen en de griep zijn voorbeelden van een virus die op deze manier beheersbaar blijven. Vaccinaties zijn cruciaal om daar te geraken.

Wie dacht dat een vaccin het virus volledig zal uitdoven, is er dus aan voor de moeite. De kans is niet onbestaande, maar klein. ‘Dat lukt pas met een goed vaccin en met gerichte controlestrategieën’, zei Van Gucht. Er mogen dan ook geen dierlijke reservoirs van het virus meer aanwezig zijn. Dat is alleen nog maar gelukt met het pokkenvirus.

• Lees ook: Coronavaccin kan niet zonder CO2

Ook de WHO houdt rekening met het scenario waarin het coronavirus endemisch wordt. In mei zei Mike Ryan, het afdelingshoofd Noodgevallen bij de WHO, al dat dit virus ‘mogelijk nooit zal verdwijnen’. Hij verwees daarbij naar de verspreiding van hiv: ‘We hebben leren leven met dat virus.’ Ook malaria is endemisch, omdat de malariamug maar in bepaalde afgebakende gebieden voorkomt.

Door de band genomen is een virus endemisch, wanneer de r-waarde onder 1 blijft. De laatste genoteerde r-waarde in ons land is 0,84, maar omdat het coronavirus nog altijd exponentieel kan toenemen is het te vroeg om te spreken van een endemische situatie. Dat kan pas wanneer het besmettingsverloop voorspelbaar en beheersbaar is.

In het nieuws