Foto: Photo News

Vliegschaamte laat zich voelen

Steeds meer mensen laten het vliegtuig staan uit milieuoverwegingen. In Duitsland daalde het aantal reizigers op binnenlandse vluchten met 12 procent.

Vliegschaamte, het fenomeen waarbij mensen het vliegtuig mijden uit ecologische overwegingen, laat zich steeds harder voelen. In Duitsland, de grootste luchtvaartmarkt van Europa, waren er in november 12 procent minder reizigers op binnenlandse vluchten dan het jaar voordien, zo vernam het persagentschap Bloomberg. Het is al de vierde maandelijkse daling op rij, en dat terwijl het aantal passagiers van de Duitse spoorwegen records schrijft. Daardoor lijkt er in Duitsland iets gelijkaardigs als in Zweden te gebeuren. De vliegschaamte-beweging, ofwel flygskam, vindt zijn oorsprong in Zweden, ook het thuisland van klimaatactiviste Greta Thunberg. Ook daar ruilden heel wat reizigers het vliegtuig voor binnenlandse verplaatsingen in voor de trein.

Voor luchtvaartmaatschappijen begint vliegschaamte intussen een hardnekkig probleem te worden. Brian Pearce, hoofdeconoom van de internationale luchtvaartkoepel IATA, stelde in oktober nog dat het fenomeen ‘een factor kan zijn die de groei in de toekomst zal vertragen.’ IATA-topman Alexandre de Juniac stelde vorige maand nog dat ‘het anti-vliegsentiment zal toenemen en zichzelf verder zal verspreiden.’

Ook investeerders van luchtvaartmaatschappijen liggen er wakker van. Dit jaar werd het onderwerp op investor calls van luchtvaartmaatschappijen gemiddeld zeven keer aangehaald, meldde de grootbank HSBC. Ter vergelijking: Tussen 2013 en 2017 was dat hooguit één keer per call.

Onderzoek van de Zwitserse bank UBS bij 6.000 westerse reizigers toonde aan dat één op vijf bewust minder vaak het vliegtuig neemt. Als die trend zich verder zet, meent de bank, dan zou de groei van de luchtvaartsector kunnen halveren. De groei van het luchtverkeer in Europa zou nog 1,5 procent per jaar bedragen, voorspelt de bank volgens Reuters. Dat is de helft van de prognose die vliegtuigbouwer Airbus in gedachten heeft.

Fake news

Luchtvaartmaatschappijen zijn vanzelfsprekend niet opgezet met het fenomeen. Carsten Spohr, ceo van de Duitse luchtvaartgigant Lufthansa, noemde de milieubezwaren tegen zijn sector recent nog letterlijk ‘fake news’. Dat meldde de luchtvaartwebsite Simple Flying, die berichtte over Spohr’s opmerkingen op een recente IATA-conferentie. ‘Onze sector staat in voor 2,8 procent van de wereldwijde C02-uitstoot’, zei Spohr. ‘Zoals ik al eerder vroeg: wat met die andere 97,2 procent? Doen zij zoveel goed voor de samenleving als wij? Dringen zij hun uitstoot zoveel terug als wij?’

IATA-baas Alexandre de Juniac zei op dezelfde conferentie dat vliegschaamte mensen 'voor een valse keuze plaatst: vliegen of niet vliegen.’ Ook hekelde hij plannen van overheden om de sector milieutaksen op te leggen. Ook de nieuwe Europese Commissie mikt op een kerosinetaks, in het kader van haar ‘Green Deal’. Volgens de IATA zal zo’n taks luchtvaartmaatschappijen verhinderen de nodige investeringen te doen om ecologischer te worden. Ryanair-topman Michael O’Leary noemde het voornemen al ‘iets dat bijeen werd gedroomd in Brussel, of verzonnen door fietsers in Nederland.’

Expert verwachten evenwel dat de milieu-impact van luchtvaart sterk zal toenemen, ook al worden vliegtuigen almaar energiezuiniger, doordat het volume van het vliegverkeer groeit. Binnenlandse vluchten mogen dan wel op minder belangstelling rekenen, het aantal passagiers op langeafstandsvluchten neemt niet bepaald af. In opkomende landen als China neemt het luchtverkeer bovendien halsoverkop toe. In een rapport dat het Duitse milieu-instituut Öko in 2015 maakte in opdracht van het Europees Parlement, stelden onderzoekers dat de luchtvaart in 2050 mogelijk verantwoordelijk kan zijn voor 22 procent van de wereldwijde CO&sub2;-uitstoot. In een rapport van de Europese Commissie van dit jaar, het 'European Aviation Environmental Report', wordt verwacht dat de wereldwijde uitstoot van de sector zelfs bij significante technologische vooruitgang zal toenemen met 21 procent tot zo'n 200 miljoen ton.

Zijn er nog andere manieren om uw ecologische voetafdruk te verkleinen? Laurens De Meyer, van Bond Beter Leefmilieu, vertelt het in onderstaande video.

 

 

De podcasts van De Standaard