Foto: DBA

Waar komt de vlag met volledig zwarte leeuw vandaan?

Pukkelpop verbiedt Vlaamse vlaggen waarbij de leeuw een zwarte tong en klauwen heeft, in plaats van rood zoals op de officiële vlag van Vlaanderen. Maar waar komt die ‘zwarte’ vlag vandaan?

Naar aanleiding van de naamsverandering en het nieuwe logo van het Vlaams Belang in 2004, toen voor het eerste een volledige zwarte leeuw opdook in hun logo, dook freelance journalist Koen van Keer in de geschiedenis van de Vlaamse Leeuw, sinds het einde van de 19de eeuw het belangrijkste symbool van de Vlaamse beweging, om vast te stellen wanneer precies die tweede, zwarte versie opdook.

De Vlaamse Leeuw dook sinds de 12de eeuw op in de wapenschilden van de Vlaamse graven, als een souvenir van de kruistochten. Filips van den Elzas droeg in 1136 voor het eerst een klimmende (of rechtopstaande) leeuw. Zijn leeuw had een rode tong en rode klauwen.

Onder meer door de werken van Hendrik Conscience (onder meer de historische roman De leeuw van Vlaanderen) en Hippoliet van Peene (tekst van het lied De Vlaamse Leeuw) wordt de leeuw in de negentiende eeuw een strijdsymbool van de Vlaamse beweging. Maar het is de Eerste Wereldoorlog die de definitieve onverenigbaarheid tussen Belgische driekleur en Vlaamse leeuwenvlag voltrekt.

De aversie voor die driekleur deed heel de discussie ontstaan over de al of niet rode tong en klauwen van de Vlaamse Leeuw. Daarom begon men in flamingantische middens de leeuw volledig in het zwart af te beelden. In combinatie met dit zwart en de gele achtergrond, vormt het rood immers de Belgische driekleur.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog bereikt de aversie voor het rood in de Vlaamse Leeuw en de Belgische driekleur zijn hoogtepunt. De spreuk: ‘Het rood verbergt het gelaat van de lachende jood’ verwoordde dit op schokkende wijze. In die tijd maakte een belangrijk deel van de bevolking ook weinig onderscheid tussen ‘joods’ en ‘communistisch’, schreef Van Keer.

Vlaamse ontvoogding

Toen in 1973 het officiële logo voor de Vlaamse Gemeenschap werd gekozen, koos men voor de oorspronkelijke Vlaamse Leeuw die volgens de middeleeuwse beschrijving dus wel degelijk een rode tong en rode klauwen bezat: een leeuw van sabel (zwart) getongd en geklauwd van keel (rood).

Echte flaminganten hielden echter vast aan de zwarte leeuw, die voor hen symbool staat voor de Vlaamse ontvoogding. Dat die vlag destijds ook door collaboratiebewegingen werd gebruikt, maakt er echter nog geen collaboratievlag van, benadrukt ook Peter De Roover. Dat Vlaams Belang zich de zwarte leeuw zo hard toe-eigent, lag ook in 2004 al moeilijk bij de andere Vlaamsgezinde partijen, die toen al hun vrees uitspraken dat de leeuwenvlag zou geassocieerd worden met een xenofobe partij.

De podcasts van De Standaard