Foto: Katerina Harvati, Eberhard Karls/Universiteit van Tübingen

Bewijst stuk schedel dat homo sapiens veel eerder naar Europa trok dan gedacht?

Duitse wetenschappers zeggen in het vakblad Nature dat een stuk schedel dat in de jaren zeventig werd gevonden in Griekenland minstens 210.000 jaar oud moet zijn. Dat zou betekenen dat de homo sapiens veel eerder naar Europa kwam dan tot nu toe werd gedacht.

Van het stuk schedel, dat door wetenschappers ‘Apidima 1’ gedoopt werd, werd destijds gedacht dat het ging om de overblijfselen van een pre-neanderthaler. Door moderne onderzoekstechnieken in te schakelen, besluiten een aantal wetenschappers nu echter dat het om een vroege homo sapiens gaat. Ze gebruikten daarvoor onder meer CT-scans, op basis waarvan ze 3D-modellen maakten van hoe de volledige schedel er zou hebben uitgezien.

‘Apidima 1 zou daardoor niet alleen bewijzen dat de homo sapiens zich veel eerder verspreidde dan we tot op heden dachten, meer dan 200.000 jaar geleden, maar ook dat die vroege verspreiding hem tot in het huidige Europa bracht’, zegt Katerina Harvati van de universiteit van het Duitse Tübingen, coauteur van het artikel in Nature.

Collega-wetenschappers plaatsen echter heel wat kanttekening bij die bevindingen. Zo zegt Eric Delson van het New Yorkse Lehman College in een commentaar bij de studie dat enkel de achterkant van de schedel werd gevonden, waardoor niet ondubbelzinnig kan worden vastgesteld dat het om een homo sapiens gaat.

Natuurlijk uranium

Wetenschappers die door The Guardian werden gecontacteerd, plaatsen dan weer vraagtekens bij de methode die door de onderzoekers is gebruikt om de leeftijd van de schedel te bepalen. Ze baseerden zich namelijk op de geleidelijke afname van de radioactiviteit van het natuurlijke uranium dat in de opgegraven schedelresten aanwezig is.

‘De totale hoeveelheid natuurlijk uranium in de botten kan echter ook door de jaren heen afgenomen zijn’, zegt Warren Sharp van het Berkeley Geochronology Center aan The Guardian. ‘Als dat zo is, is de berekende leeftijd van het fossiel te oud en is de werkelijke leeftijd onbekend, waardoor het uitgangspunt van het hele artikel twijfelachtig is.’

Bewijst stuk schedel dat homo sapiens veel eerder naar Europa trok dan gedacht?
Van ‘Apidima 1’ (rechts) werden CT-scans gemaakt (links), die op hun beurt werden gebruikt om de volledige schedel te reconstrueren (midden). Foto: Katerina Harvati, Eberhard Karls/Universiteit van Tübingen

Apidimagrot

‘Apidima 1’ werd op het einde van de jaren zeventig gevonden tijdens opgravingen in de Apidimagrot, die zich bevinden in een kalkstenen klif op het schiereiland Mani, in het zuiden van Griekenland. Het fossiel was ingekapseld in een rotsblok, slechts enkele centimeters van een andere schedel en verschillende botfragmenten. Aanvankelijk was er weinig interesse in de archeologische ontdekking, die verhuisde naar een museum in Athene.

De homo sapiens, ook wel de moderne mens genoemd, verscheen het eerst in Afrika. De oudste resten dateren van 300.000 jaar geleden en werden in Marokko gevonden. Eerder werden al fossielen van homo sapiens gevonden in Israël, wat al wees op kortstondige ‘excursies’ buiten het Afrikaanse continent. Pas 70.000 jaar geleden zou de homo sapiens zich echt hebben verspreid over de rest van de wereld, zo luidt tot op vandaag de wetenschappelijke consensus.

Bron: The Guardian, BELGA

De podcasts van De Standaard