• Groen-voorzitter Meyrem Almaci (midden) tussen Ecolo-covoorzitters Zakia Khattabi en Jean-Marc Nollet

Brussel kleurt groen, maar de PS is nog niet afgeschreven

Het lijkt erop dat Brussel dan toch geen vrouwelijke minister-president krijgt. Ecolo-Groen wordt de grootste formatie, maar Ecolo moet wel de PS laten voorgaan. Lang leek het er op dat de groenen aan beide kanten van de taalgrens de grootste zouden worden, maar eens de stemmen uit Molenbeek en Sint-Gillis begonnen binnen te druppelen, kantelden de verhoudingen.

Van in het begin van de avond reed de groene formatie aan kop. Groen is met voorsprong de grootste Nederlandstalige partij met 20,6% van de Vlaamse stemmen. Ecolo wint 9,1 procent tot 19,2 procent, maar moet wel de PS laten voorgaan. Vooral in het noorden van Brussel houden de socialisten stand.

De groene golf die bij de gemeenteraadsverkiezingen ingezet werd, houdt dus aan. Alleen scoren de groenen net niet sterk  genoeg om het initiatiefrecht te krijgen. 

N-VA wint licht en wordt de tweede partij. Mogelijk hoopte de partij op meer, nadat de laatste peiling van HLN en VTM voorspelde dat ze de grootste zou worden. De Vlaams-nationalisten, die zonder bekende namen naar de kiezer trokken, winnen 1 procentpunt en worden de tweede partij met 18%.

Guy Vanhengel van Open VLD haalt de meeste voorkeurstemmen binnen. Toch moet zijn partij, bij de vorige verkiezingen nog de populairste Vlaamse partij, meer dan 10 procentpunten inleveren en zich tevreden stellen met de derde plaats. Ook de socialisten van One Brussels moeten inleveren, ondanks een goede persoonlijke score van lijsttrekker Pascal Smet. CD&V is maar de zesde partij en heeft maar één verkozene meer.

De burgerpartij Agora is een opvallende nieuwkomer. De partij haalt 5,5 procent van de stemmen binnen en is daarmee zeker van een zitje. De burgerbeweging wil een gelote burgerassemblee organiseren die de Brusselse diversiteit weerspiegelt. 'We organiseren een assemblee en loodsen mensen daarin. Mijn rol zal enkel zijn om die assemblee te vertegenwoordigen. Dat is de enige rol van de verkozene, naast het lobbyen voor zo'n permanente assemblee.'

Aan Franstalige kant verliezen de klassieke partijen PS, MR en CDH. Toch blijft  de PS de grootste partij, voor Ecolo en MR. Het is opvallend hoe vooral het noorden van Brussel rood kleurt. Défi houdt stand, PTB groeit fors en wordt groter dan CDH. 

Overigens is het aandeel Vlaamse stemmen voor het Brussels parlement flink gestegen. Vijftien procent van de kiezers stemden voor een Nederlandstalige lijst, waar dat vorige keer nog elf procent was. Goed voor 67.440 Nederlandstalige stemmen, weet Bruzz. 

Groenen ook de grootste in Vlaams Parlement en Kamer

In Brussel moesten Vlaamse kiezers vandaag vier bolletjes inkleuren: voor de federale, Brusselse, Vlaamse en Europese verkiezingen. 

Ook voor het Vlaams Parlement staat Groen ruim op kop met 28 procent. N-VA haalt 19 procent. In totaal zijn zes Brusselse zitjes te verdelen. Daarvan gaan er twee naar Groen en twee naar N-VA. Open VLD en One Brussels halen elke één zetel. CD&V'er Benjamin Dalle raakt niet verkozen.

In de Kamer wordt Ecolo met 709 stembureaus geteld de grootste Brusselse partij met 21,4 procent. Lijsttrekster Zakia Khattabi zet ook een goede persoonlijke score neer - ze moet uittredend minister Didier Reynders (MR) laten voorgaan maar scoort beter dan de burgemeester van Sint-Joost Emir Kir (PS). Ook Tinne Van der Straeten (Groen) zet een puik persoonlijk resultaat neer en sleept vanop de derde plek een zitje in de wacht. Daarmee zou voor het eerst sinds de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde een Vlaamse Brusselaar in de Kamer zetelen. MR blijft de tweede partij, PS zakt naar de derde plek. Défi houdt stand. PTB-PVDA, met de Vlaamse Maria Vindevoghel als lijsttrekster wint fors en haalt 11,1%. Het is nog niet duidelijk op welke taalrol Vindevoghel komt, dat hangt ervan af in welke taal zij de eed zal afleggen.

'Positief verhaal in Brussel wordt gesmaakt'

Voor de Brusselse burgemeester Philippe Close ligt de tijd van de schandalen in Brussel met deze verkiezingen achter ons. 'We hebben getoond dat we een positief verhaal maken in Brussel en dat wordt gesmaakt.' Hij is wel bezorgd over de opkomst van Vlaams Belang en de houding van N-VA.

'Zo hebben we De Wever nog nooit gehoord. Hij zet de poort duidelijk open voor een samenwerking met Vlaams Belang. Je voelt dat hij confederalisme op tafel wil leggen en zijn woorden zijn onacceptabel voor ons. Je kan geen twijfel zaaien over samenwerking met extreemrechts, zeker niet als je op voorhand aan je kiezers hebt gezegd dat je dat nooit ging doen.'

Aan Nederlandstalige kant een ander verhaal. 'We hebben de afgelopen maanden een ontzettende goede campagne gevoerd, maar helaas heeft dat zich niet vertaald in de stemmen die we gedacht hadden te kunnen halen', sprak Pascal Smet de militanten toe. 'We begrijpen eigenlijk niet goed hoe het komt, maar de uitslag is wat ze is.' Smet steekt meteen de hand uit naar Groen. 'Ze delen veel van de gedachten met ons: het veranderen van de stad, luchtkwaliteit, minder auto's.'

Groen feest

'Deze avond breidt de groene golf zich uit', sprak Zakkia Khattabi de partijmilitanten toe. Ook Groen-voorzitter Meyrem Almaci was optimistisch. 'Dit is onze vierde overwinning op rij.'

De groene burgemeester van Watermaal-Bosvoorde, Olivier Deleuze (Ecolo), ziet dat de verhoudingen in Brussel duidelijk veranderd zijn. 'Enerzijds is de klimaatopwarming echt een thema geworden, en anderzijds verandert Brussel', analyseert Deleuze. 'Dat zie je in alle wijken. Het is een moderne stad die nu duidelijk voor groen stemt.' Deleuze wil het vel van de beer niet verkopen voor hij geschoten is. 'Het is nog te vroeg om te zeggen of we de grootste partij worden, maar in vergelijking met 2014 is het resultaat schitterend, want we halen mogelijk een verdubbeling.'

Vlaamse kandidaten Kamer niet gevonden

Sinds de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde was er geen Brusselse vertegenwoordiging in de Kamer, omdat er te weinig Brusselse Vlamingen zijn om hun kandidaat verkozen te krijgen. Daarom zetten zowel Groen als SP.A kandidaten op de lijst van hun Franstalige zusterpartij. Zo staat Tinne Van der Straeten (Groen) op de derde plaats op de Ecolo-lijst en Lydia Dujardin-Desloover (SP.A) op de vijfde plaats bij PS. Ook PvdA en PTB komen als één lijst op, met de Vlaamse Maria Vindevoghel als lijsttrekker. De kans is dus reëel dat we deze keer wel een Vlaamse Brusselaar in de Kamer krijgen.

Al heeft dat ook nadelen: Groen laat weten dat verschillende kiezers lieten weten dat ze de partij niet konden vinden, omdat ze niet wisten dat ze de Groen-kandidaten op de Ecolo-lijst moesten zoeken. 

Lange wachtrijen

De stembusgang in Brussel verliep vlot. Hier en daar stonden lange wachtrijen, waardoor zelfs twee straten tijdelijk werden afgesloten voor het verkeer. De wachttijd liep op omdat te veel kiezers rond dezelfde tijd gingen stemmen, niet door technische problemen. 

Het was wel onrustig door een betoging van de gele hesjes. De actievoerders wilden in de Europese wijk betogen tegen het beleid van de EU. Omdat de demonstratie niet was aangevraagd, greep de politie in en omsingelde de groep in de buurt van het Noordstation. Een aantal actievoerders kon ontkomen en richtte vernielingen aan rond de Beurs en aan het PS-hoofdkwartier. Een twintigtal mensen werd gearresteerd in het centrum. 

Uitslag federale verkiezingen