Foto: EPA-EFE

Fake news: 'Greta Thunberg kan echt CO2 zien'

Gisteren ging het verhaal viraal dat Greta Thunberg volgens haar moeder CO2 met het blote oog kan zien. Fake news, zo blijkt.

De Duitse krant Frankfurter Allgemeine Zeitung publiceerde eind april een voorpublicatie uit het nieuwe boek ‘Scènes uit het hart. Ons leven voor het klimaat.’ Daarin beschrijft Malena Ernman, de moeder van Greta Thunberg, openhartig het leven van haar gezin en in het bijzonder Greta. Onder meer haar eetproblemen, de diagnose van het syndroom van Asperger en natuurlijk haar grote bezorgdheid over het klimaat komen daarin uitvoerig aan bod.

In een passage zegt moeder Ernman dat Greta dingen kan zien die anderen niet willen zien. ‘Ze behoort tot de weinigen die onze koolstofdioxide met het blote oog kan herkennen. Ze ziet hoe broeikasgassen uit onze schoorstenen stromen, door de wind naar de hemel stijgen en de atmosfeer veranderen in een gigantische, onzichtbare vuilnisbelt.’

Ze besluit het fragment met een verwijzing naar het sprookje De nieuwe kleren van de keizer, waarin eveneens de symboliek van het niet willen zien aan bod komt. ‘Zij is het kind, wij zijn de keizer. En we zijn allemaal naakt.’

Buitenaardse krachten

De passage leek geen vragen op te roepen, tot gisteren enkele media waaronder Het Laatste Nieuws en Algemeen Dagblad uitpakten met een ingekorte passage waarin de moeder van Greta beweerde dat haar dochter CO2 met het blote oog zou kunnen zien, in plaats van herkennen. De metafoor van een stortplaats in de atmosfeer voegde de krant wel toe, maar het adjectief ‘onzichtbaar’ werd daarin niet vertaald. Ook de beeldspraak over het kind en de keizer verdween naar de achtergrond.

De plots toegewezen buitenaardse krachten bleven op sociale media niet onopgemerkt. Zo omschreef hoogleraar Rik Torfs de zogezegde gave als de Mariaverschijningen van onze tijd. Het Radio1-programma ‘De wereld vandaag’ liet voor alle zekerheid een toxicoloog aan het woord om de mogelijkheid van deze superkracht uit te sluiten. ‘Koolstofdioxide is een kleurloos en geurloos gas. Je kan dat echt niet zien, tenzij je zintuigelijke eigenschappen hebt die een normaal mens niet heeft’, luidde het verdict.

Weinig kritische geluiden

Een van de weinige kritische tegengeluiden kwam van het anonieme Twitter-account ‘Arbiter of Tweets’. Dat account zocht uit waar de berichtgeving vandaan kwam. Het plaatste de inmiddels veelbesproken passage in een breder perspectief, met vermelding van de verschillende niet of verkeerd vertaalde woorden uit de oorspronkelijke passage.

Vrijdagavond heeft VRT in een uitgebreid artikel op de site en op de radio haar fout erkend. 'We hadden meteen de volledige context van de passage moeten meegeven', klinkt het. 'Daar zijn we gisteren in gebreke gebleven en proberen we u vandaag beter te bedienen.'