Fake news uit Macedonië

De Vlaamse fake-news jager Maarten Schenk slaat weer toe: in samenwerking met het Nederlandse Nieuwscheckers legt hij een Macedonisch netwerk bloot.

Schenk en Nieuwscheckers.nl publiceren al enkele maanden artikels over een netwerk van tientallen Macedonische websites waar vals nieuws, meestal met pro-trump en anti-islam insteek, werd verspreid. Ze konden ook achterhalen wie er achter dat netwerk zit, een Macedonische militair. Veel van de websites zijn inmiddels verdwenen, maar de jongste weken doken er twee nieuwe op, melden Nieuwscheckers (de Nederlander Peter Burger) en Maarten Schenk.

Ze ontdekten dat tientallen Twitter-trollen links waren aan het posten naar artikels op twee pas opgedoken anti-islam websites, Tapainfo.com en Tvrtinfo.com. Zo proberen ze clicks (en dus reclameinkomsten) te verzamen voor die sites, zeggen de onderzoekers. De trollen richtten zich vooral op Amerikaanse Trump-aanhangers. Ze zouden zo een potentieel publiek van 3,8 miljoen gebruikers hebben bereikt. Links naar berichten van tapainfo.com zijn meer dan 22 duizend keer gedeeld op Facebookpagina’s met in totaal meer dan drie miljoen volgers. Eén van de fake Twitter-accounts gebruikte de naam Ana, maar de profielfoto bleek eigenlijk toe te behoren aan reality tv-ster Stanija Dobrojevic.

Aan de VRT vertelde Schenk dat het netwerk volgens hem puur commerciële bedoelingen heeft: reclame-inkomsten binnenhalen. Dat het Macedonische netwerk nu deels uitwijkt naar Twitter, zou volgens de onderzoekers te maken hebben met de maatregelen die Facebook inmiddels heeft genomen tegen de verspreiding van fake news.

De Vlaming Maarten Schenk heeft de jongste maanden een opvallend palmares verworven in het jagen op fake news netwerken. Aan de basis van dat succes ligt de software die hij enkele jaren geleden ontwikkelde, Trendolizer. Die software brengt in kaart welke verhalen, video’s en memes op het internet ‘viraal’ gaan. Als zo’n viraal verhaal pertinent vals is, dan is Schenk dankzij zijn Trendolizer vaak de eerste die dat ziet en er een fact check van publiceert, op zijn website Leadstories. Maar inmiddels gaat hij ook een stap verder: door het parcours van valse verhalen te volgen, weet hij ook via welke webservers die verhalen worden gelanceerd en vaak ook van wie die webservers zijn. In april van vorig jaar legde hij zo een netwerk van fake news bloot in Ghana.