Foto: Katrijn Van Giel

Het kriebelt bij de Vlaming om beton in groen om te zetten

Speelplaatsen gaan op de schop, gebouwen gaan plat, stallen worden gesloopt. Liefst 300 aanvragers wilden een proeftuin ontharding worden, 23 kregen groen licht.

Bekijk hier welke onthardingsprojecten zijn goedgekeurd

Er gaan volgend jaar 23 proeftuinen voor ontharding van start. De initiatiefnemers zullen beton, asfalt of gebouwen verwijderen en de vrijgekomen ruimte met meer groen en aandacht voor water inrichten.

De Vlaamse minister van Omgeving, Joke Schauvliege (CD&V), lanceerde eind september de projectoproep ‘Proeftuinen Ontharding’. Ze passen in het nieuwe Beleidsplan Ruimte, met de veelbesproken ‘betonstop’. Behalve minder ruimte aansnijden zit er ook een streven in naar het weer openmaken van verharde oppervlakte.

Er werden meer dan 300 voorstellen ingediend. Het toont volgens Schauvliege ‘de nood en de wil om over te gaan tot ontharding. Dat is goed voor de waterhuishouding en voor het klimaat.’ Er was 5 miljoen voor vrijgemaakt dus alle ideeën honoreren kon niet. Een jury koos daarom 23 laureaten. Zij hebben recht op subsidie en begeleiding.

Een van de opvallendste projecten is dat van GruunRant in het Antwerpse. Het ambitieuze en grootschalige initiatief van een groep geëngageerde burgers mikt op 250 hectare ontharding en vergroening in de noordoostelijke rand van Antwerpen. ‘Daar vind je veel versnipperde stukken die geprangd zitten tussen wegen en kanalen’, vertelt woordvoerder Paul Lermytte. ‘Die willen we graag met elkaar verbonden zien tot een robuust geheel. Dat zal de natuur en de bewoners ten goede komen. Dit kan een groot rust- en recreatiegebied worden op de plaats waar stad en rand elkaar raken.’

De groep heeft 125 potentiële plekken in kaart gebracht. De kleine helft betreft gebieden waarvan ze de huidige harde bestemming willen doen veranderen. Voorbeelden daarvan zijn de beekvallei van het Klein Schijn, die nu als openbaar nut ingekleurd is, en een mogelijke verkaveling in Schilde.

Echte ontharding zien ze bijvoorbeeld in Schoten waar er een brede weg in het groen ligt met parkeerplaatsen die alleen door vrachtwagens gebruikt worden. ‘Laten we die opbreken, zodat de groene stroken aan weerszijden weer dichter naar elkaar kunnen toegroeien’, vertelt GruunRant-lid Dirk Cleiren; ‘Voor reptielen en amfibieën kunnen we een ecotunnel graven, voor vleermuizen bomen en een haag planten. En voor de omwonenden is er een veilige oversteek mogelijk.’

De vrijwilligers van GruunRant gaan voor de realisatie samenwerken met Regionaal Landschap Voorkempen en allerlei overheden. We leveren de ideeën en het geld aan, zodat eigenaars en gemeenten in de ontharding kunnen investeren.’ Om draagvlak te creëren sluit GruunRant ‘coalities’. Daarvoor doet het een beroep op Antwerpen aan het Woord, dat gespecialiseerd is in burgerparticipatie. Dirk Cleiren: ‘Als pakweg de scouts een speelbos krijgen en een veilige weg ernaartoe, zullen ze er graag in meestappen. Onze droom is dat er een heuse onthardingsgolf op gang komt.’ Acteur Warre Borgmans schaarde zich achter het project.

Stallen

Ook in het West-Vlaamse Ardooie loopt een opmerkelijk initiatief. Daar willen Hans Callewaert en Celine Veys van De Houtmeerschen een voormalig industrieel varkensbedrijf met vier stallen helemaal omturnen. De stalgebouwen en omliggende verharding maken plaats voor verschillende biotopen voor mens en dier, vanuit een duurzaam en ecologisch gedachtegoed.

In één stal blijft het afdak staan en komt eronder een zachte bodem voor dieren. Een andere stal maakt plaats voor een pluktuin. Van een ander gebouw blijft het stalen frame waar eetbare klimplanten op zullen groeien. In wat rest van de laatste stal komt er een overloop voor eigen waterzuivering. ‘Dit past helemaal in onze ecologische visie’, zegt Celine Veys. ‘Mijn man is een dierenarts die zonder medicijnen of antibiotica werkt.’

Er zijn zes laureaten in de provincie Antwerpen, vijf in Vlaams-Brabant, drie in Limburg, drie in Oost-Vlaanderen en twee in West-Vlaanderen. Drie hebben een ruimer werkgebied. Die mikken onder meer op de aanpak van wegen en industrieterreinen.

De projecten gaan in 2019 van start. Ook volgend jaar wordt 5 miljoen euro gereserveerd om vergelijkbare initiatieven te stimuleren.