Dit zijn de meest gestelde vragen over de stemcheck

Hebt u na het invullen van de stemcheck nog vragen over de resultaten? Dit zijn de vragen die lezers ons vaakst gesteld hebben over de test.
Doe de Stemcheck zelf op www.standaard.be/stemcheck.

Waarom ontbreekt een bepaalde partij?

Van de 1.374 lijsttrekkers die gecontacteerd werden door het projectteam, hebben er exact 1.120 - ofwel 81,5 procent - de vragenlijst volledig en op tijd ingevuld. Alle partijen waarvan we de antwoorden op tijd hebben ontvangen, zitten in de Stemcheck. Als een plaatselijke partij ontbreekt in de Stemcheck wil dat zeggen dat we gedurende de twee maanden dat het onderzoek liep geen antwoorden mochten ontvangen van de lijsttrekker, of dat ze geen uitnodiging hebben gekregen om deel te nemen. Partijen die zouden in aanmerking komen voor de Stemcheck maar pas na 1 juni beslist hebben om op te komen tijdens de verkiezingen werden niet gecontacteerd en kunnen ook niet meer deelnemen. Politieke partijen kunnen trouwens nog tot 15 september beslissen om deel te nemen aan de gemeenteraadsverkiezingen, dus ook partijen die pas na het onderzoek dat aan de Stemcheck vooraf ging hebben beslist om op te komen zitten niet in de Stemcheck.

Waarom ontbreekt mijn gemeente?

Verschillende redenen. Herstappe telt 89 inwoners die waarschijnlijk zelfs niet zullen moeten gaan stemmen en ontbreekt daarom. In bepaalde gevallen kregen we ondanks alle inspanningen geen of te weinig respons van lijsttrekkers om een onderbouwde Stemcheck te ontwikkelen in die gemeente. Het gaat om Alveringem, Dentergem, Jabbeke, Kraainem, Linkebeek, Lo-Reninge, Ruiselede, Spiere-Helkijn, Vleteren, Voeren, Wemmel, Wezembeek-Oppem, Wielsbeke en Zonnebeke.

Waarom ontbreekt Brussel?

Om de opzet van de Stemcheck haalbaar te maken, kon dit enkel uitgevoerd worden voor de gemeenten van het Vlaamse gewest, zelfs al wonen er natuurlijk ook Vlamingen in gemeenten daarbuiten, waaronder uiteraard de Brusselse gemeenten.

Welke partijen werden gecontacteerd?

Aan de nationale voorzitters, politiek directeurs en woordvoerders van de zeven grote nationale partijen (CD&V, Groen, N-VA, Open VLD, PVDA, SP.A en Vlaams Belang) werd gevraagd in welke gemeenten de partij opkomt en wie de lokale lijsttrekkers zijn. Deze lijsttrekkers kregen van het projectteam de vraag om de vragenlijst in te vullen. Daarnaast werd in iedere gemeente gekeken naar welke partijen op dit moment zetelen in de gemeenteraad en op tijd hebben beslist dat ze opnieuw zullen opkomen. Van al deze partijen werden de contactgegevens van de lijsttrekkers gezocht en waar mogelijk werden ze ook gecontacteerd. Ook gemeenteraadsleden die van partij veranderden of met een nieuwe partij opkomen, werden zoveel mogelijk gecontacteerd.

Waarom werden enkel de lijsttrekkers van die partijen gecontacteerd?

We gaan er van uit dat de lijsttrekker, als speerpunt van de plaatselijke lijst of het kartel, de partijstandpunten kent en behartigt. Hij of zij kan dus in naam van de lokale partij spreken. In enkele gevallen was de lijsttrekker nog niet gekend en werd de plaatselijke partijvoorzitter gevraagd om de stellingen te beantwoorden.

Hoe werden de lijsttrekkers gecontacteerd?

Voor iedere lijsttrekker werd een unieke link naar hun persoonlijke online vragenlijst gegenereerd. Deze werd op 6 juni 2018 verstuurd via e-mail. Tussen 6 juni en 6 augustus werd de vraag om de stellingen te beantwoorden vijf keer verstuurd via e-mail, werden de lijsttrekkers afhankelijk van de grootte van de gemeente tot vier keer toe telefonisch gecontacteerd, is drie keer een oproep verspreid via de woordvoerders van de nationale partijen, en hebben medewerkers van Het Nieuwsblad, De Standaard, Het Belang van Limburg of Gazet van Antwerpen twee keer contact gezocht met de ontbrekende lijsttrekkers.

Wat is de Stemcheck?

De Stemcheck is de stemtest van De Standaard en Het Nieuwsblad in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2018. Anders dan bij voorgaande stemtesten zijn de stellingen anders in iedere gemeente. Elke gemeente krijgt zo dus een eigen, gepersonaliseerde stemtest. Na het beantwoorden van de 25 vragen krijg je te zien in welke mate jouw mening overeenkomt met die van de plaatselijke partijen.

Hoe gingen we te werk?

De lokale partijen werden gecontacteerd met de vraag om, in alle openheid en transparantie, hun mening te geven over een reeks stellingen. Niet enkel door aan te geven of de partij akkoord is of niet, maar ook met ruimte om inhoudelijk te antwoorden.

De redacties van De Standaard en Het Nieuwsblad stelden samen met partner Tree Company zestig stellingen op die in het gros van de gemeenten van toepassing zijn. Er werden nog enkele alternatieven bedacht voor de centrumsteden en voor de kleinere gemeenten. Daarnaast werden 1.076 heel lokale stellingen geformuleerd over zeer plaatselijke kwesties. Tot slot kregen nog eens 1.445 algemenere stellingen een regionale toets door bijvoorbeeld een buurgemeente, straat, plein of woonzorgcentrum toe te voegen in de vraagstelling. Dit alles zorgde, naast de zestig algemene stellingen, voor gemiddeld acht bijkomende lokale vragen per gemeente. Deze vragenlijsten werden vervolgens overgemaakt aan de plaatselijke lijsttrekkers.

Met welke partners werd de Stemcheck ontwikkeld?

De Stemcheck is het resultaat van een samenwerking tussen Mediahuis - uitgever van onder meer De Standaard en Het Nieuwsblad - en Tree Company, dat veel ervaring heeft met dergelijke stemtesten (bijvoorbeeld met de Educatieve stemtest). Tree Company werd ook inhoudelijk geadviseerd door politicologen verbonden aan de Universiteit Antwerpen en Vrije Universiteit Brussel. De redacties kregen ook advies en assistentie van SAM vzw, het vroegere Samenlevingsopbouw Vlaanderen vzw, voor de stellingen rond welzijn, zorg en armoede, voor het verzamelen van contactgegevens van lijsttrekkers, en voor het telefonisch contacteren van de lijsttrekkers in bepaalde gemeenten.

Wat met kartellijsten?

Bij een kartel sluiten twee of meer partijen een tijdelijk verbond. Het kartel komt bij de verkiezingen op onder één naam, met één lijst en met één lijsttrekker. Voor de Stemcheck hebben we daarom enkel die lijsttrekker de vragenlijst voorgelegd.

Wat met fusiegemeenten?

Op 1 januari 2019 gaan enkele gemeenten vrijwillig een fusie aan. Vlaanderen zal vanaf dan geen 308 gemeenten meer tellen, maar 300. De gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober houden hier ook al rekening mee. Er wordt dus gestemd op één lijst voor de volledige fusiegemeente. Wie in de Stemcheck bijvoorbeeld Nevele ingeeft, zal dan ook de vragen voorgeschoteld krijgen voor nieuwe fusiegemeente Deinze. Concreet gaat het om volgende gemeenten:

  • Meeuwen-Gruitrode en Opglabbeek (Oudsbergen)
  • Kruishoutem en Zingem (Kruisem)
  • Aalter en Knesselare (Aalter)
  • Overpelt en Neerpelt (Pelt)
  • Deinze en Nevele (Deinze)
  • Puurs en Sint-Amands (Puurs-Sint-Amands)
  • Lovendegem, Waarschoot en Zomergem (Lievegem)

Waarom 25 stellingen?

Aan iedere lijsttrekker werden 50 tot 70 stellingen voorgelegd. Bij iedere stelling moest telkens met een knop aangegeven worden of de lokale lijst het hiermee eens of oneens was. Die positie moest vervolgens beargumenteerd worden in een vrij invulveld van maximaal 300 tekens. Per gemeente werden deze antwoorden geanalyseerd en werd een selectie gemaakt van 25 stellingen waarbij rekening gehouden werd met volgende criteria:

  • Differentiatie: De stellingen waar de plaatselijke partijen duidelijk verschillen van mening, werden weerhouden. Die leggen immers de inhoudelijke verschillen tussen de partijen bloot. Tussen elke twee partijen werd er ook gezorgd voor een minimumaantal verschillende meningen.
  • Thematisch: Per Stemcheck moesten de volgende belangrijke lokale thema’s voldoende aan bod komen:
    • Begroting en belastingen
    • Bestuur/inspraak
    • Cultuur, sport en vrije activiteit
    • Diversiteit en inburgering
    • Economie en ondernemen
    • Milieu, afval en energie
    • Mobiliteit en parkeren
    • Onderwijs
    • Politie en veiligheid
    • Welzijn, zorg en armoede
    • Wonen

Waarom zijn de vragenlijsten anders in iedere gemeente?

De selectie op basis van de antwoorden van de partijen werd voor iedere gemeente afzonderlijk gemaakt. Deze is dus uniek in iedere gemeente.

Uitzondering Zuienkerke

Het West-Vlaamse Zuienkerke is een uitzondering in Vlaanderen en in de Stemcheck. Hoogstwaarschijnlijk komt tijdens de gemeenteraadsverkiezingen slechts één partij op. We hebben beslist om de mening van deze enige partij toch op te nemen in de Stemcheck. Wie de test voor deze gemeente doet, krijgt dus slechts de antwoorden van die ene partij te zien. Inwoners komen op deze manier te weten in welke mate hun mening overeenkomt met de bestuurspartij. Anders dan in alle andere gemeenten is de selectie van de 25 stellingen in Zuienkerke niet gebaseerd op de stellingen waar partijen duidelijk van mening verschillen en verspreid over de verschillende beleidsthema’s, maar gebeurde deze door de redactie.

Hebben de partijen ook de mogelijkheid gekregen om een vraag over te slaan?

Neen. Partijen werden verplicht om een standpunt in te nemen. Ze worden verondersteld een mening te hebben over alle dossiers die in hun gemeente kunnen voorliggen. Als lezer krijg je wel de kans om een bepaalde vraag over te slaan waarover je niet meteen een uitgesproken mening hebt. Je moet wel minstens de helft van de vragen beantwoorden. Bij de stellingen die je overslaat, kom je met geen enkele partij overeen.

Hoe interpreteer ik het resultaat?

De Stemcheck probeert zo transparant en eenvoudig mogelijk te zijn. Geen schuifbalken, schalen, halve punten of ingewikkelde berekeningen. Ofwel deel je de mening van een partij op een bepaalde vraag, ofwel niet. Een score van 68 procent wil dus zeggen dat je op 68 procent van de beantwoorde vragen dezelfde mening hebt als die partij. In geval van een ex aequo, dus wanneer de score van twee of meer partijen exact dezelfde is, worden die partijen alfabetisch weergegeven.

Waar komen de argumenten bij iedere stelling vandaan?

Iedere lijsttrekker kreeg bij de stellingen de ruimte om het antwoord te motiveren in een vrij invulveld. Deze argumentatie wordt quasi integraal weergegeven. Er werd slechts minimaal eindredactie op toegepast, en dat voornamelijk om tik- of spelfouten te verwijderen, hoofdletters toe te voegen of ongepaste bewoordingen te verwijderen. Ook werd de eventuele naam van een partij of politicus uit de argumentatie gehaald. De argumentatie verschijnt namelijk op twee plaatsen: anoniem bij het beantwoorden van de stelling, en met de partijnaam erbij bij het bekijken van de resultaten. Aan de argumentatie werd door de redactie niets gewijzigd.

Kunnen de antwoorden van partijen nog gewijzigd worden?

Neen, van zodra de Stemcheck gelanceerd is kunnen er geen antwoorden meer aangepast worden, wordt niets verwijderd en kunnen ook geen partijen meer toegevoegd worden.

Waarom zien de balken met het resultaat allemaal rood?

Dit is geen politiek statement, maar past binnen de neutrale lay-out van de Stemcheck. Het kleurenpalet dat gebruikt is, is beperkt, en de rode kleur die gebruikt wordt is niet die van een politieke partij, maar van het traditionele bolletje dat rood gekleurd moe(s)t worden in het stemhokje.

Wat met mijn privacy?

Om te kunnen deelnemen aan de Stemcheck hoef je je niet te registreren. De Stemcheck is volledig anoniem, ook indien je als geregistreerde gebruiker deelneemt. Noch je persoonsgegevens, noch je antwoorden op de vragen en de resultaten worden bijgehouden. Dit betekent bijvoorbeeld ook dat het onmogelijk is om de test deels in te vullen en op een later tijdstip aan te vullen. Van zodra de pagina verlaten of vernieuwd wordt, moet er opnieuw begonnen worden. Wat wel gemeten wordt, is bijvoorbeeld het aantal gebruikers dat de Stemcheck start en hoeveel gebruikers de test volledig hebben doorlopen. Ook dat gebeurt volledig anoniem, en dient enkel voor de evaluatie en eventuele toekomstige verbetering van de tool achter de Stemcheck. Als deelnemer heb je uiteraard altijd de mogelijkheid om zelf je resultaat te delen met anderen, maar dat gebeurt dan buiten de verantwoordelijkheid van Mediahuis en Tree Company.