Foto: BELGAIMAGE

‘Grote schade’ aan het internet, waarschuwen pioniers

Als Europa websites verplicht om geautomatiseerde filters te installeren, kan dat het internet ‘belangrijke schade’ toebrengen. Dat staat in een open brief die is ondertekend door Tim Berners-Lee en Vinton Cerf.

Als het ‘Artikel 13’ van de nieuwe Europese copyrightwet wordt doorgevoerd, dreigt het internet te veranderen van een open platform in een ‘instrument voor surveillantie en controle van de gebruikers’. Die alarmerende boodschap brengen een 70-tal zwaargewichten van het internet, waaronder Vint Cerf (mede-uitvinder van het TCP/IP-protocol en dus ‘vader’ van het internet), Tim Berners-Lee (uitvinder van het World Wide Web) en Jimmy Wales (oprichter van Wikipedia).

Europa bespreekt momenteel een ingrijpende aanpassing van zijn wetgeving op het vlak van auteursrecht. De aanpassingen moeten er, onder meer, voor zorgen dat auteurs en rechtenhouders beter worden vergoed voor het gebruik dat op het internet wordt gemaakt van hun werk. Op 20 juni wordt een ontwerp van de nieuwe Copyright-richtlijn voorgelegd aan de Juridische Commissie van het Europees Parlement.

In het inmiddels beruchte Artikel 13 staat dat diensten als Facebook en Youtube overeenkomsten moeten sluiten met rechtenhouders, zoals de muziek- en filmindustrie, over het gebruik van beschermde werken online. Maar vooral: ze moeten ‘maatregelen nemen om de werking van die overeenkomsten te verzekeren’, onder meer om te zorgen dat gebruikers niet zomaar muziek of tv-series kunnen uploaden. De Europese lidstaten moeten samen met de rechtenhouders bepalen, wat ‘aangepaste en proportionele’ technologie is.

Volgens critici van de nieuwe wetgeving, kan deze tekst maar op één manier worden gelezen: internetbedrijven zullen worden verplicht om geautomatiseerde filters te installeren die elke illegale upload blokkeren. En omdat technologie nu eenmaal niet onfeilbaar is, zullen veel uploads van gebruikers onterecht worden geblokkeerd. Want de internetbedrijven zullen het zekere voor het onzekere nemen, om boetes te vermijden. Grappen, parodieën en ‘memes’ zouden onterecht worden tegengehouden.

De dinsdag verstuurde open brief erkent de ‘goede intenties’ van de Europese Commissie: ‘Omdat wij zelf ook creatief werk leveren, delen wij de bezorgdheid dat de inkomsten uit het online gebruik van auteursrechtelijk beschermde werken eerlijk moeten worden verdeeld’, staat in de aanhef. ‘Maar het Artikel 13 is niet de juiste manier om dat te doen. Het zal internetplatforms verplichten om alle inhoud die hun gebruikers uploaden, automatisch te filteren.’

Youtube heeft vandaag al dergelijke filters, en er wordt vaak geklaagd dat die te streng zijn. Dat probleem zou, bij het invoeren van Artikel 13, overal op het internet opduiken. De tekst van Artikel 13 zegt er ook bij - weliswaar maar in één zinnetje - dat er een ‘mechanisme’ moet zijn waarbij internetgebruikers kunnen klagen dat hun uploads onterecht zijn geweigerd. Maar dat stelt de critici niet gerust.

Opvallend is dat de ondertekenaars van de open brief overwegend inwoners van de VS zijn, al is Tim Berners-Lee een Brit. Vint Cerf werkt nu voor Google, een bedrijf dat grote gevolgen zou ondervinden van de nieuwe wetgeving. Maar de brief stelt dat de grote Amerikaanse internetplatforms niet het belangrijkste slachtoffers zouden zijn, omdat die zich kunnen veroorloven om dergelijke filters te ontwerpen. Hun kleinere Europese concurrenten en opstartende bedrijven, zullen het veel moeilijker hebben met de nieuwe verplichtingen, waarschuwen ze. Ook websites als Wikipedia zouden nog moeilijk kunnen werken als dergelijke filters worden ingevoerd.

Bovendien is de automatische filtering van alle uploads mogelijk een inbreuk op andere Europese wetgeving, inbegrepen het EU-handvest van de Grondrechten.

De nieuwe Copyright-richtlijn is nog lang geen wet in Europa. Eerst moeten de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Ministerraad het eens geraken over een tekst. In die fase kan er heel veel veranderen (al waarschuwen de campagnevoerders dat de democratische controle op dat complexe proces niet groot is). Aangezien het om een richtlijn gaat, moet die vervolgens in de wetgeving van de Europese lidstaten worden ingevoerd alvorens de nieuwe regels van kracht zijn.