Foto: AFP

Cruciale verkiezingen in Iran

Vandaag kiezen de Iraniërs een nieuwe president. Alle ogen zijn gericht op de strijd tussen de huidige president Hassan Rohani en zijn voornaamste uitdager Ebrahim Raisi. Door een hoge opkomst wordt het sluitingsuur van de stemlokalen 'drastisch verlaat'.

De verkiezing wordt gezien als een referendum over de voorzichtige opening van het land tot het Westen die huidig president Hassan Rohani gemaakt heeft, onder meer door het nucleaire akkoord met de zes wereldmachten. 

Een nederlaag van de 68-jarige Rohani tegen de aartsconservatieve tegenkandidaat Ebrahim Raisi kan dat openingsbeleid -en ook het nucleair akkoord zelf- blokkeren.

Cruciale verkiezingen in Iran
Hassan Rohani Foto: Photo News

De deal heeft de politieke en economische deur naar het Westen geopend, maar de politieke tegenstanders van willen die deur weer sluiten. Daarom moeten de meer dan 56 miljoen kiezers volgens Rohani beslissen welke weg ze zelf en hun kinderen willen bewandelen: opening of opnieuw isolement.

Rohani heeft de afgelopen vier jaar als Iraans president veel bereikt, maar ook veel niet. Op politiek en economisch vlak heeft hij echter wel veel verbeterd. Het was voor hem erg belangrijk om het slechte imago van de Islamitische Republiek te verbeteren.

Na het nucleair akkoord vloeit de olie weer. Het Westen praat weer met Iran en op maatschappelijk vlak is het land liberaler geworden. Rohani eigent zich toe dat hij de mensen -vooral de jongeren- weer hoop en vertrouwen heeft gegeven.

Kritiek van de hardliners

De aartsconservatieve clerus en zijn topkandidaat Ebrahim Raisi hebben kritiek op de nucleaire deal. Die heeft ondanks de opheffing van de sancties het land op economisch vlak nauwelijks iets bijgebracht. De hardliners maken zich zorgen over de toenadering tot het Westen en de afdwaling van islamitische waarden.

Cruciale verkiezingen in Iran
Ebrahim Raisi Foto: AFP

Volgens Raisi heeft Rohani met de atoomdeal naast zijn beoogde economische doelstellingen gegrepen. ‘De deal is net een cheque, die Rohani niet kan verzilveren’. De door Rohani beloofde economische ommekeer is er na het akkoord niet gekomen. De voornaamste reden is de weigering van Europese banken om de nieuwe handel met het Westen te financieren omdat enkele sancties van de Verenigde Staten nog steeds van kracht zijn.

Het bankenprobleem is voor Raisi een drukmiddel tegen Rohani. Zijn alternatief is een van het Westen onafhankelijk economisch beleid. Niet haalbaar, zeggen economische deskundigen. De vervallen infrastructuur kan enkel met westerse technologie gemoderniseerd worden. ‘De heren kunnen zelfs geen vliegtuig of schip bouwen’, zei een expert.

Raisi heeft geen politieke ervaring

Ebrahim Raisi, van wie vermoed wordt dat zijn ambities hoger reiken dan het presidentschap, is de voornaamste tegenstander van Rohani. Raisi werd in 1960 in Masshad in noordoosten van het land geboren. Na de revolutie stapte hij in de magistratuur en schopte het tot procureur-generaal, een functie die hij van 2014 tot 2016 bekleedde.

Hij heeft echter geen politiek ervaring en is volgens vicepresident Eshaq Jahangiri een “politiek stagiair”. Zijn baas Rohani waarschuwde voor het aartsconservatieve denken van Raisi. “Om vrouwen van mannen te scheiden, plande hij zelfs om muren op straat te bouwen”, aldus de zetelende president.

De gedoodverfde opvolger van Khamenei

Sinds de opperste leider, ayatollah Ali Khamenei in 2014 een prostaatoperatie onderging, is de speculatie over zijn mogelijke opvolger gegroeid.

Khamenei heeft het laatste woord in alles wat er gebeurt in Iran, maar indien hij overlijdt kan de nieuwe president een cruciale rol spelen in de benoeming van zijn opvolger, ook al is het niet aan hem op die te kiezen. En sinds vorig jaar worden Raisi de meeste kansen toegedicht om Khamenei op te volgen. Als hij tot president wordt verkozen, lijkt die weg open.

Meer dan 1.600 kandidaten

Een van de felste tegenstanders van het nucleair akkoord, ex-president Mahmoud Ahmadinejad, is echter niet meer in de race. De omstreden hardliner en Holocaustontkenner werd door de Raad van Hoeders verrassend uitgesloten.

Van de meer dan 1.600 kandidaten werden er dit jaar slechts zes weerhouden. Ook meer dan 100 vrouwen werden geregistreerd, maar niemand van hen passeerde de controleprocedure. Naast Rohani zijn de overgebleven vijf kandidaten Eshaq Jahangiri, de eerste vicepresident onder Rohani, de burgemeester van Teheran, Mohammad Bagher Ghalibaf, hardliner Ebrahim Raisi, en de relatief onbekende politici Mostafa Agha Mirsalim en Mostafa Hashemi-Taba.

Ghalibaf trok zich maandag terug ten gunste van Raisi. En Jahangiri zette dinsdag een stap opzijzet ten gunste van Rohani. Dat kandidaten zich op het laatst terugtrekken, is niet ongebruikelijk in Iran.

De eerste resultaten worden zaterdagochtend verwacht, de definitieve zaterdagavond of zondag.

Cruciale verkiezingen in Iran
Foto: AP
Cruciale verkiezingen in Iran
Foto: AP
Cruciale verkiezingen in Iran
Foto: AP
Cruciale verkiezingen in Iran
Foto: AP
Cruciale verkiezingen in Iran
Foto: Reuters
Cruciale verkiezingen in Iran
Cruciale verkiezingen in Iran
Foto: AP