18/05/2017 - Columns
camera closecorrect Verwijs ds2 facebook gplus nextprevshare twitter video

COLUMN

Gooi gender niet zomaar in de blender

Probeer er maar wijs uit te raken. Nadat ‘identiteit’ en ‘natie’ al foute begrippen zijn geworden, moet binnenkort blijkbaar ook de ‘binaire’ indeling van de mensheid in mannen en vrouwen op de schop. We krijgen voortdurend aanmaningen om het leefmilieu, en dus de natuur, te respecteren en te koesteren. Maar de zeer natuurlijke vaststelling dat de mensheid wezenlijk ‘tweeslachtig’ is, en daaraan haar bestaan en voortbestaan ontleent, dreigt een reactionaire visie te worden. Althans bij een intelligentsia die liever met hippe spinsels dan harde realiteit bezig is.

Natuurlijk, vrouwen én mannen hebben de meest uiteenlopende persoonlijkheden die nooit onder de noemer van ‘echte man’ of ‘echte vrouw’ te vangen vallen. Af en toe raakt de natuur bovendien in de war en worden mensen in het verkeerde lichaam geboren. Meer dan veertig jaar geleden, in 1974, las ik met ontroering het boek Conundrum (wat zoveel betekent als ‘onoplosbaar raadsel’) van mevrouw Jan Morris. Tot twee jaar voordien was zij een hij, Ian Morris. De schitterende schrijver en reisverslaggever Ian Morris volgde de militaire academie van Sandhurst, vocht mee in de Tweede Wereldoorlog, begeleidde voor The Times in 1953 de Britse expeditie die voor het eerst de Mount Everest overwon, was getrouwd en had vijf kinderen, kortom was de ‘echtste’ man die er kan zijn. Maar sinds zijn kindertijd leefde hij met het tragische gevoel dat hij een vrouw was die in het verkeerde lichaam opgesloten zat. Toen hij 42 jaar was, ging hij naar Casablanca voor een geslachtsveranderende operatie.

Er worden overal kinderen geboren met datzelfde pijnlijke identiteitsprobleem. Het is goed dat dit onderkend wordt en dat die jongeren en hun familie begrip, raad en bijstand krijgen. Maar dat kan nog geen reden zijn om de hele notie van gender in de blender te gooien, om de titel te parafraseren van een educatief pakket van de Vlaamse Gemeenschap.

Het lijkt me geen vooruitgang dat kleine meisjes bij het horen van bepaalde songs spontaan naar hun kruis grijpen

Bevreemdend is overigens dat die hippe trend indruist tegen de even hippe culturele scene. Gender in de blender? Je kunt nauwelijks nog actrice zijn als je niet naakt wil gaan en je genderattributen niet wil blenden, maar juist wil demonstreren. Ook ­megapopsterren gebruiken die attributen op een agressieve manier, van Madonna tot Beyoncé. Hun volste recht natuurlijk, al lijkt het me geen vooruitgang dat kleine meisjes bij het horen van bepaalde songs spontaan beginnen te heupwiegen en naar hun kruis grijpen.

Naast de seksualiteit is het andere typisch vrouwelijk attribuut de baarmoeder. Gender in de blender? Vergeet dat ook maar. In dS Weekblad jammeren vrouwen over de menopauze alsof je geen echte vrouw meer bent als je die gendergebonden functie verliest, en geen kinderen meer kan baren (DS 13 mei) . Wel, laat ze naar Brigitte Macron kijken, die de menopauze voorbij is, die een veel jongere man heeft en die straalt in die relatie en in haar vrouwelijkheid. Wat een verfrissend contrast met het ‘natuurlijker’ model van Donald Trump en zijn veel jongere vrouw.

Het is heel goed dat beklemmende traditionele patronen doorbroken worden en dat mensen hun seksualiteit en seksuele voorkeur vrij kunnen beleven. Maar op basis van individuele transgenderproblemen de essentiële tweeslachtigheid van de mensheid willen uitwissen, is een totalitaire illusie. Overigens, waarom stoppen bij het geslacht in die brave new world van abstracte individuen? Een Amerikaanse filosofe en activiste ging al een stap verder. Ze is de dochter van blanke ouders, maar heeft besloten dat zij zelf zwart is. De Nederlandse schrijver Leon de Winter twitterde daar onlangs puntig over: ‘Feministische filosofe: naast transgender kan je ook transracial zijn. Het werd tijd: ik ben nu een zwarte vrouw.’

Ja, er moet begrip zijn voor mensen die buiten het patroon vallen. Maar reduceer daarom gender niet tot een artificiële constructie en de mensheid niet tot een genderneutrale mengelmoes.

Mia Doornaert is onafhankelijk expert in internationale betrekkingen. Haar column verschijnt tweewekelijks op donderdag.